De teksten die je hier kan lezen, zijn voor jou en iedereen die een inspiratiesessie of lezing bijwoont.
Ze hebben het niet gehaald tot in het boek, maar zijn wel lezerswaardig…
Stigma
(Unpublished)
Mijn ontluikende psychische stoornis bracht mij voor een eenmalig consult bij een kinderpsychiater die me indirect duidelijk maakte hoe essentieel het is om psychische afwijkingen verborgen te houden.
Mijn eerste 17 levensjaren samenvatten in één uur bleek moeilijk en de sessie was uitgelopen. ‘Mijn excuses. Maar u kan ook langs hier naar buiten,’ zegt de psychiater. Hij wijst naar het schuifraam, zoals hij klaarblijkelijk vaker doet, en even later, met de gordijnen opzij, verdwijn ik met mijn ouders wonderbaarlijk via een paadje door de tuin naar de parking vooraan, waar een tweede auto naast de onze staat. Zo konden we de wachtkamer vermijden.
Zo zie je maar, hoe een kinderpsychiater in de jaren negentig, uit bescherming tegen stigma met de beste bedoelingen het stigma voedt.
Grapjes
(Unpublished)
‘Hoe slechter mijn mopjes, hoe hoger de dosis.’ Zelfs tegenover de psychiater maak ik grapjes. Mijn snelle reacties zijn leuk, ad rem, maar bij scherpe observators rijst ongetwijfeld de vraag of ze niet misplaatst zijn. Ze zijn vooral impulsief. Zelf bedenk ik me dat dit nog tot mijn gewoonlijke stijl en mijn gevoel voor humor behoort. Zo’n grapjes maken, dat is wat ik wel vaker doe. Dat hoeft me niet ongerust te maken. Niet alles wat ik doe, heeft een psychiatrische grond. Gelukkig kent de psychiater me ook al langer, maar blijft ze scherp observeren.
In opnames is de situatie zo specifiek dat het speuren naar signalen en het interpreteren van gedrag heel accuraat moet. Ja, ook bij mij gaan de alarmbellen sneller af, omdat de psychiatrische context ons alert maakt.
Grijs en kleur
(Unpublished)
Wie psychisch kwetsbaar is, weet wat licht en donker is. Al weet iedereen dat.
Van gitzwart tot bleek wit, van bewolkt tot mistig, geen hand voor je ogen zien. En soms klaart het weer helemaal op.
Aan al dat grijs gaf mijn diagnose een naam.
Mijn label vormt de ondertoon van mijn boek, maar mijn verhaal is vlot leesbaar voor iedereen met interesse in grijs en nieuwsgierigheid naar kleur.
Per slot van rekening zijn we allemaal wel eens licht of donker.
Deze tekstjes hebben de eindmeet niet gehaald…. ze zijn niet in het boek ‘Bipolair in Beeld’ beland. Het boek is dus beter… 😉
Wil je meer weten over het boek?
Je kan je inschrijven voor de nieuwsbrief en krijgt dan regelmatig een stukje inkijk.
Ontbijt in psychiatrie
(Unpublished)
‘Ik heb er één gevonden, maar weet niet of die goed uitgerust is.’ Voor het eerst in weken heb ik ononderbroken negen uren geslapen, maar fris aan de ontbijttafel ben ik nog niet. Er zijn nog 5 andere weekendgasten. ‘Als ze goed zijn uitgerust, zijn bakfietsen vaak erg duur. Dat is het me niet waard.’
Mijn doel is rust vinden in een gedoseerde hoeveelheid van contacten. De anderen hier zijn sympathiek, je zou er geen psychiatrie in vermoeden. Voor hen is dit een standaard ontbijtbabbel, die in de carrousel(*) past. Ik ben opgenomen in deze afdeling in de vrijheid om te doen wat ik wil. Dat betekent enkel doen waarvan ik zelf geloof dat het goed is voor mijzelf. Ik mag mijn eigen noden als richtsnoer nemen voor de rest van dit weekend. Nu is dat: enkel passieve luisteraar zijn.
(*) over de carrousel kan je meer lezen in het boek ‘Bipolair in Beeld’.
Als er iets niet werkt, ligt dat niet (altijd) aan mij.
(Unpublished)
Ik functioneer niet zoals het hoort, maar ik ben niet de enige die niet werkt.
Mijn bankapp werkt niet, allerlei apparaten werken niet, de regering werkt ook niet zoals het zou moeten.
En telkens vraag ik me af: ligt dat aan mij? Ben ik weer vergeten hoe het werkt? Ik kan niet bij de zaak blijven… juist… maar de zaak blijft er ook niet bij.
Niet alles wat fout loopt, start bij mezelf, bij mijn niet begrijpen, mijn tekort aan focus, onvoldoende volgen, niet goed genoeg,…
Moe.
Fysiek uitgeput.
Leeggewandeld.
Mijn brein leeggezogen.
Mijn lijf stilgelegd.
Mentaal stil gevallen.
Die lange wandeling heeft echt deugd gedaan.
Het boek ‘bipolair in beeld’ is ontstaan uit teksten die ik grotendeels schreef tijdens mijn manische en depressieve periodes en de nasleep daarvan. Na een grondige opknapbeurt en zorgvuldige verwerking werden mijn teksten al dan niet geselecteerd voor publicatie. Deze hier hebben het niet gehaald.
Buiten beeld
(Unpublished)
De wetenschap onderzoekt patiëntenaantallen, ziektebeelden, behandelingen, maar brengt niets in kaart over herstelde en goed functionerende patiënten.
In de publieke opinie vind je ook niets terug over onzichtbare herstelden. Wat wil je, ze zijn onzichtbaar.
Mensen met een diagnose die goed functioneren, blijven buiten beeld.
Maatschappelijke beeldvorming
(Unpublished)
Hoe wordt er over deze stoornis en over mij gedacht? Zo’n vraag met makkelijk antwoord, maakte het moeilijk om met mijn diagnose naar buiten te komen.
In een voortdurende poging om niet te vervallen in een cliché, tracht ik te vermijden om als depressieve vrouw met ongekamde haren in kamerjas in de deuropening een sigaret te roken. Die inzet ging in mijn ziektegeschiedenis helaas niet gepaard met voldoende wilskracht om mijn gewicht op peil te houden terwijl de medicatie me enorm zoog naar de suikers. Mijn depressieve periodes waren hoe dan ook zichtbaar.
Zelfinschatting
(Unpublished )
Vaak gaat het om het beeld geven zoals het is. Tonen hoe het gaat.
Blijven zeggen dat het goed gaat,
en zij zien het niet.
Blijven denken dat het goed gaat,
en het zelf niet zien.
Zelfobservatie en zelfinschatting is de sleutel.
Rits
(Unpublished)
20 jaar is lang genoeg om aan mensen die me in die jaren leerden kennen een genuanceerd beeld van mezelf te geven waarin ‘psychiatrie’ maar een klein stukje was.
Toch zijn er ook kennissen die nooit geweten hebben dat ik aan deze stoornis lijd. Hen inlichten kost tijd: hoe gaat de Sonja die ze kennen samen met deze stoornis?
Het lijkt een rits die tijd nodig heeft om de ene stof met de andere te verbinden.
Muesli
(Unpublished)
Hij kijkt alsof hij in zijn muesli een erwt opmerkt, verbaasd omdat hij mijn woorden niet kan plaatsen.
‘Ik heb veel wakkergelegen en jij zei gisteren toch ook ‘je doet zo druk’. Ik merk het nu zelf ook en maak me er zorgen over.’
‘Hoe bedoelde jij dat eigenlijk: je doet zo druk. Dacht je ‘manisch’?’ Er volgt een antwoord op zijn gebruikelijke neutrale maar lieve manier: ‘Gewoon druk, heftig, veel tegelijk, veel beweging,… ik wilde helemaal niet pathologiseren.’
Hij kijkt me aan: ‘Zijn er al maatregelen nodig?’
Project Sien
(Unpublished)
Verwachtingsvol parkeer ik mijn auto in haar straat, blij dat ik 20 jaar na datum opnieuw een tekst heb om mee uit te pakken. Deze keer komt zij er zelf in voor. Als ze zal luisteren hoe ik hem voorlees, is Sien nu niet meer wie zij toen voor mij was. Niet de therapeut, wel de bevoorrechte getuige, misschien zelfs de verre collega…? En later… een bijzondere vriendin, maar dat weet ik nu nog niet. Ze begroet me hartelijk, had vooraf ook de bedenking gemaakt wie ze voor mij zou zijn en verwoordt het in de openingszin: ‘jij komt… herinneringen ophalen?’
We zitten in haar gezellige praktijkruimte, die nog voor velen een therapeutische plek is, ook al is zij al vijf jaar op pensioen in het psychiatrisch ziekenhuis waar zij zo’n belangrijke rol voor mij speelde.
Meer dan een uur later hebben we het project van onze toekomstige ontmoetingen in kaart gebracht. Als supporter wil zij graag samen reflecteren startend vanuit mijn boek. Ze zal mijn tekst in behapbare porties lezen, verteren en teruggeven, we zullen met haar bedenkingen tot verdere reflectie komen. Ons gesprek vanavond is daar de prelude van en we zoomen in op de betekenis van publiceren. ‘De schaamte voorbij’ hoor ik haar even later samenvatten, al klopt het voor mij niet helemaal dat ‘schaamte’ me tegenhoudt om te publiceren. Onze gedachten laten zich al even vullen met dit thema. Ik beweer van schaamte weinig last te ondervinden in mijn leven en probeer het verschil met beeldvormingschade helder te stellen.
Dit is het begin van vele fijne reflecties!
Verborgen
(Unpublished)
Zolang goed functionerende psychiatrisch gelabelde medemensen buiten beeld blijven, en openbare voorbeelden van weinig gekende stoornissen (zoals psychoses) schaars zijn, zal ‘de psychiatrische patiënt’ eenzijdig belicht blijven. Wie daarom vreest om als rare, moeilijk te begrijpen mens aanschouwd te worden, die zichzelf niet in de hand heeft, van wie ten onrechte wordt vermoed dat hij van medicatie afhankelijk is, zelden helder kan denken, wie weet zelfs agressief wordt, heeft helaas goede redenen om als goed functionerende mens met een psychiatrische kwetsbaarheid dan maar te zwijgen. Mede daardoor wordt datzelfde eenzijdig beeld bij de modale medemens enkel versterkt en zullen mensen zoals ik hun stoornis verborgen houden,…